محاسبه حجم منبع ذخیره آب برای ساختمان مسکونی؛ فرمول و مثال کاربردی

برای انتخاب ظرفیت مناسب منبع ذخیره آب ساختمان مسکونی، باید بدانیم چند نفر از آب استفاده می‌کنند، مصرف روزانه ساختمان چقدر است و مخزن باید برای چه مدتی آب موردنیاز را تأمین کند. انتخاب ظرفیت بدون محاسبه ممکن است باعث کمبود آب در زمان قطعی شبکه یا افزایش غیرضروری هزینه خرید و نصب شود.در این مقاله، روش محاسبه حجم منبع ذخیره آب برای خانه، آپارتمان و ساختمان‌های چندواحدی را با فرمول‌های ساده و مثال‌های عددی بررسی می‌کنیم.

چرا باید این مقاله را بخوانید :

1. فرمول محاسبه حجم منبع ذخیره آب ساختمان
2. چه عواملی در محاسبه ظرفیت مخزن تأثیر دارند؟
3. محاسبه حجم مخزن بر اساس تعداد ساکنان
4. مثال محاسبه برای ساختمان‌های چندواحدی
5. محاسبه حجم مخزن بر اساس مدت قطعی آب
6. محاسبه ظرفیت بر اساس قبض آب ساختمان
7. جدول نمونه حجم مخزن برای ساختمان مسکونی
8. تفاوت ظرفیت اسمی و حجم قابل استفاده مخزن
9. محاسبه ابعاد مخزن از روی حجم موردنیاز
10. نکات مهم پس از محاسبه ظرفیت مخزن
11. جمع بندی
12. سؤالات متداول
13. نظرات

برای مشاوره تخصصی، بررسی مشخصات و خرید منبع و مخزن ، کلیک نمایید.

فرمول محاسبه حجم منبع ذخیره آب ساختمان

برای برآورد اولیه حجم مخزن ذخیره آب ساختمان، می‌توان مصرف روزانه را در مدت ذخیره‌سازی موردنیاز ضرب کرد.

فرمول محاسبه حجم منبع ذخیره آب:

تعداد ساکنان × مصرف روزانه هر نفر × تعداد روزهای ذخیره = حجم مخزن (لیتر)

در این فرمول:

• تعداد ساکنان: مجموع افرادی که از آب ساختمان استفاده می‌کنند.
• مصرف روزانه هر نفر: میزان آب مصرفی هر شخص در یک شبانه‌روز، برحسب لیتر.
• تعداد روزهای ذخیره: مدت زمانی که می‌خواهیم مخزن بدون اتکا به تأمین مجدد آب پاسخگوی مصرف باشد.

برای مثال، ساختمانی با ۲۰ نفر ساکن را در نظر بگیرید. اگر مصرف محاسباتی هر نفر ۱۵۰ لیتر در روز و مدت ذخیره موردنیاز ۱۲ ساعت باشد، محاسبه به شکل زیر انجام می‌شود:

مصرف روزانه ساختمان:

۲۰ × ۱۵۰ = ۳۰۰۰ لیتر

حجم موردنیاز برای ۱۲ ساعت:

۳۰۰۰ × ۱۲ ÷ ۲۴ = ۱۵۰۰ لیتر

بنابراین، حجم محاسباتی اولیه برابر با ۱۵۰۰ لیتر است. ظرفیت نهایی باید با توجه به حجم قابل استفاده، شرایط تأمین آب، نیاز واقعی ساختمان و الزامات فنی انتخاب شود.

نکته: مصرف ۱۵۰ لیتر برای هر نفر در روز در این مثال یک فرض محاسباتی است، نه عددی ثابت برای تمام ساختمان‌ها. در صورت دسترسی به اطلاعات واقعی مصرف، بهتر است از همان اطلاعات استفاده کنید.

چه عواملی در محاسبه ظرفیت مخزن تأثیر دارند؟

برای محاسبه دقیق‌تر حجم منبع ذخیره آب، تنها دانستن تعداد واحدهای ساختمان کافی نیست. چند عامل می‌توانند نتیجه را به‌طور قابل توجهی تغییر دهند.

تعداد ساکنان

تعداد افراد، مبنای اصلی تخمین مصرف روزانه است. دو ساختمان با تعداد واحد برابر ممکن است به دلیل تفاوت تعداد ساکنان، ظرفیت مخزن متفاوتی نیاز داشته باشند.نوع مخزن نیز در انتخاب محصول نهایی اهمیت دارد. برای آشنایی با مدل‌های مختلف، مقاله انواع منبع ذخیره آب بر اساس جنس و کاربرد را مطالعه کنید.

میزان مصرف روزانه

مصرف آب به تعداد سرویس‌های بهداشتی، دفعات استفاده از حمام، تجهیزات مصرف‌کننده آب، عادت‌های ساکنان و وجود نشتی بستگی دارد. در ساختمان‌هایی که کنتور مشترک دارند، بررسی مصرف واقعی می‌تواند تخمین را دقیق‌تر کند.

مدت قطعی یا ذخیره‌سازی

اگر هدف فقط پوشش قطعی‌های کوتاه‌مدت باشد، حجم موردنیاز با ساختمانی که باید یک یا دو روز بدون تأمین مجدد آب کار کند، متفاوت است.

میزان تأمین مجدد مخزن

اگر آب شبکه در بیشتر ساعات در دسترس باشد و مخزن مرتب پر شود، ممکن است ذخیره موردنیاز کمتر از ساختمانی باشد که با قطعی‌های طولانی و نامنظم روبه‌رو است. با این حال، در محاسبات محافظه‌کارانه باید سناریوی قطعی محتمل را در نظر گرفت.

مصارف مشترک و جانبی

آبیاری فضای سبز، شست‌وشوی محوطه، نظافت عمومی یا مصارف خاص باید جداگانه به برآورد اضافه شوند. ذخیره آب اطفای حریق نیز در صورت نیاز، باید طبق طراحی و الزامات مربوط به خود محاسبه شود و نباید بدون بررسی با ذخیره مصرف روزمره یکسان در نظر گرفته شود.

برای انتخاب دقیق‌تر مخزن، علاوه بر محاسبه میزان مصرف، باید شرایط ساختمان و نیاز مصرف‌کنندگان را نیز بررسی کرد. در مقاله راهنمای انتخاب ظرفیت منبع ذخیره آب می‌توانید با معیارهای مهم انتخاب حجم مناسب مخزن آشنا شوید.

محاسبه حجم مخزن بر اساس تعداد ساکنان

اگر تعداد ساکنان مشخص باشد، محاسبه حجم مخزن ساده است. کافی است مصرف روزانه هر نفر را بر اساس شرایط ساختمان انتخاب کنید.برای نمایش روش محاسبه، مصرف‌های فرضی ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ لیتر برای هر نفر در روز را در نظر می‌گیریم. این اعداد صرفاً سناریوهای مقایسه‌ای هستند و جایگزین مصرف واقعی یا ضوابط پروژه نمی‌شوند.

برای محاسبه حجم ذخیره ۱۲ ساعته، مقدار مصرف روزانه را بر ۲ تقسیم کنید. برای ذخیره ۴۸ ساعته، مصرف روزانه را در ۲ ضرب کنید.

برای نمونه، اگر ۳۰ نفر در ساختمان زندگی کنند و مصرف مبنا ۱۵۰ لیتر برای هر نفر باشد، مصرف روزانه ۴۵۰۰ لیتر خواهد بود. در این شرایط، ذخیره محاسباتی ۱۲ ساعته برابر ۲۲۵۰ لیتر و ذخیره یک‌روزه برابر ۴۵۰۰ لیتر است.

مثال محاسبه برای ساختمان‌های چندواحدی

در ساختمان‌های آپارتمانی، اگر تعداد دقیق ساکنان مشخص نباشد، می‌توان از تعداد واحدها و میانگین جمعیت هر واحد برای برآورد اولیه استفاده کرد. این روش از محاسبه بر اساس تعداد واقعی افراد دقت کمتری دارد.

مثال اول: ساختمان ۴ واحدی

فرض کنید هر واحد به‌طور متوسط ۳ نفر ساکن دارد:

تعداد کل ساکنان:

۴ × ۳ = ۱۲ نفر

با فرض مصرف روزانه ۱۵۰ لیتر برای هر نفر:

۱۲ × ۱۵۰ = ۱۸۰۰ لیتر در روز

برای ذخیره ۱۲ ساعت:

۱۸۰۰ ÷ ۲ = ۹۰۰ لیتر

در این مثال، ۹۰۰ لیتر حجم محاسباتی اولیه است. هنگام انتخاب محصول باید ظرفیت قابل استفاده، نحوه تأمین مجدد آب و شرایط نصب را نیز در نظر گرفت.

مثال دوم: ساختمان ۱۰ واحدی

فرض کنید در هر واحد به‌طور متوسط ۳ نفر زندگی می‌کنند:

۱۰ × ۳ = ۳۰ نفر

مصرف روزانه با فرض ۱۵۰ لیتر برای هر نفر:

۳۰ × ۱۵۰ = ۴۵۰۰ لیتر

حجم موردنیاز برای ذخیره ۱۲ ساعت:

۴۵۰۰ × ۰٫۵ = ۲۲۵۰ لیتر

حجم موردنیاز برای ذخیره یک روز:

۴۵۰۰ × ۱ = ۴۵۰۰ لیتر

بنابراین، اگر هدف ذخیره ۱۲ ساعته باشد، ظرفیت اسمی حدود ۲۲۵۰ لیتر نقطه شروع محاسبه است؛ مخزن ۲۵۰۰ یا ۳۰۰۰ لیتری می‌تواند برای بررسی اولیه مطرح شود، مشروط بر اینکه حجم قابل استفاده و شرایط واقعی سیستم پاسخگو باشد. برای ذخیره یک روز کامل نیز باید ظرفیتی بالاتر از حجم محاسباتی اولیه بررسی شود.

مثال سوم: ساختمان ۲۰ واحدی

فرض کنید در هر واحد به‌طور متوسط ۳ نفر زندگی می‌کنند:

۲۰ × ۳ = ۶۰ نفر

با مصرف فرضی ۱۵۰ لیتر برای هر نفر:

۶۰ × ۱۵۰ = ۹۰۰۰ لیتر در روز

برای ذخیره ۱۲ ساعت:

۹۰۰۰ ÷ ۲ = ۴۵۰۰ لیتر

برای ذخیره یک روز:

۹۰۰۰ × ۱ = ۹۰۰۰ لیتر

در این ساختمان، انتخاب مخزن تنها بر اساس عدد نهایی کافی نیست. فضای نصب، وزن آب، امکان استفاده از چند مخزن و نیاز به تأمین آب هنگام سرویس یا تعمیر نیز باید بررسی شود.

محاسبه حجم مخزن بر اساس مدت قطعی آب

گاهی هدف از نصب منبع ذخیره آب، پوشش قطعی‌های چندساعته است؛ در این حالت می‌توان مدت قطعی را به ساعت تبدیل کرد.

فرمول ذخیره بر حسب ساعت:

حجم موردنیاز (لیتر) = مصرف روزانه ساختمان × مدت ذخیره به ساعت ÷ ۲۴

برای مثال، اگر مصرف روزانه ساختمان ۶۰۰۰ لیتر باشد:

• ذخیره ۶ ساعت: ۶۰۰۰ × ۶ ÷ ۲۴ = ۱۵۰۰ لیتر
• ذخیره ۱۲ ساعت: ۶۰۰۰ × ۱۲ ÷ ۲۴ = ۳۰۰۰ لیتر
• ذخیره ۱۸ ساعت: ۶۰۰۰ × ۱۸ ÷ ۲۴ = ۴۵۰۰ لیتر
• ذخیره ۲۴ ساعت: ۶۰۰۰ × ۲۴ ÷ ۲۴ = ۶۰۰۰ لیتر
• ذخیره ۴۸ ساعت: ۶۰۰۰ × ۴۸ ÷ ۲۴ = ۱۲۰۰۰ لیتر

این اعداد حجم محاسباتی بر مبنای مصرف ثابت هستند. برای انتخاب نهایی باید احتمال پر نشدن کامل مخزن، حجم غیرقابل برداشت، نوسان مصرف و امکان تأمین مجدد آب بررسی شود.

اگر آب شبکه در بخشی از مدت قطعی همچنان وارد مخزن شود، مقدار ذخیره موردنیاز ممکن است کمتر شود؛ اما نباید بدون اطمینان از تداوم و دبی ورودی، روی این موضوع حساب کرد.

محاسبه ظرفیت بر اساس قبض آب ساختمان

اگر ساختمان مدتی است که مورد استفاده قرار می‌گیرد، مصرف ثبت‌شده در قبض یا کنتور اصلی می‌تواند مبنای عملی‌تری از تخمین مصرف سرانه باشد.

ابتدا مصرف دوره را به لیتر تبدیل کنید و بر تعداد روزهای دوره تقسیم کنید.

فرمول محاسبه مصرف روزانه:

مصرف روزانه (لیتر) = مصرف دوره (مترمکعب) × ۱۰۰۰ ÷ تعداد روزهای دوره

فرض کنید مصرف ساختمان در یک دوره ۳۰ روزه برابر با ۱۳۵ مترمکعب باشد:

۱۳۵ × ۱۰۰۰ ÷ ۳۰ = ۴۵۰۰ لیتر در روز

اگر هدف ذخیره ۱۲ ساعته باشد:

۴۵۰۰ × ۱۲ ÷ ۲۴ = ۲۲۵۰ لیتر

اگر هدف ذخیره یک روز کامل باشد:

۴۵۰۰ × ۲۴ ÷ ۲۴ = ۴۵۰۰ لیتر

بهتر است به‌جای تکیه بر یک قبض، چند دوره مصرف را بررسی کنید؛ به‌ویژه اگر مصرف آب در فصل گرم افزایش پیدا می‌کند. همچنین اگر قبض شامل آبیاری، نظافت یا مصارف غیرمسکونی است، این موارد باید هنگام تفسیر داده‌ها مشخص شوند.

جدول نمونه حجم مخزن برای ساختمان مسکونی

جدول زیر بر اساس مصرف فرضی ۱۵۰ لیتر برای هر نفر در روز تهیه شده است. اعداد، حجم محاسباتی اولیه هستند و توصیه قطعی برای ظرفیت نهایی مخزن محسوب نمی‌شوند.

در انتخاب ظرفیت اسمی، باید حجم واقعی قابل استفاده و ظرفیت‌های استاندارد موجود در بازار را در نظر گرفت. همچنین در پروژه‌هایی که مقررات یا محاسبات مهندسی حداقل مشخصی تعیین می‌کنند، همان الزامات بر این برآورد ساده اولویت دارند.

تفاوت ظرفیت اسمی و حجم قابل استفاده مخزن

ظرفیت اسمی، حجم اعلام‌شده برای مخزن است؛ اما در عمل ممکن است تمام این حجم برای مصرف قابل برداشت نباشد. سطح قطع شناور، محل خروجی، محدودیت مکش پمپ و حجم باقی‌مانده در کف مخزن می‌توانند مقدار قابل استفاده را کاهش دهند.

برای برآورد ساده می‌توان نوشت:

ظرفیت اسمی مخزن باید حداقل برابر با حجم موردنیاز تقسیم بر سهم حجم قابل استفاده باشد.

برای مثال، اگر حجم موردنیاز ۳۰۰۰ لیتر باشد و بر اساس طراحی، فقط ۹۰ درصد ظرفیت اسمی قابل استفاده باشد:

۳۰۰۰ ÷ ۰٫۹ = ۳۳۳۳ لیتر

در این حالت باید ظرفیت استاندارد بالاتر از حجم محاسباتی بررسی شود. عدد ۹۰ درصد در این مثال فرضی است؛ سهم واقعی حجم قابل استفاده باید از طراحی و مشخصات مخزن و سیستم کنترل سطح به دست آید.

جنس و ساختار بدنه نیز بر مشخصات و عملکرد مخزن تأثیرگذار است. برای آشنایی بیشتر با این محصولات، مطلب مشخصات فنی منبع ذخیره آب فلزی را ببینید.

محاسبه ابعاد مخزن از روی حجم موردنیاز

پس از تعیین حجم موردنیاز، باید بررسی کنید که مخزن با ابعاد فضای نصب سازگار است یا خیر.

برای مخزن مستطیلی، حجم هندسی به شکل زیر محاسبه می‌شود:

طول (متر) × عرض (متر) × ارتفاع مؤثر آب (متر) =حجم (مترمکعب)

برای تبدیل مترمکعب به لیتر، عدد حاصل را در ۱۰۰۰ ضرب کنید.

مثلاً مخزنی با طول داخلی ۲ متر، عرض داخلی ۱٫۵ متر و ارتفاع مؤثر آب ۱ متر، حجم هندسی زیر را دارد:

۲ × ۱٫۵ × ۱ = ۳ مترمکعب

۳ × ۱۰۰۰ = ۳۰۰۰ لیتر

در این محاسبه، ابعاد داخلی و ارتفاع مؤثر آب استفاده شده‌اند؛ ارتفاع خارجی مخزن یا ارتفاع کل بدنه الزاماً برابر با ارتفاع آب نیست. فضای آزاد بالای سطح آب و محدودیت‌های سازنده نیز باید در طراحی لحاظ شوند.

برای مخزن استوانه‌ای، فرمول هندسی حجم به شکل زیر است:

۳٫۱۴۱۶ × شعاع² × ارتفاع مؤثر آب = حجم (مترمکعب)

این فرمول برای استوانه قائم کاربرد دارد. در مخزن افقی، محاسبه حجم با توجه به سطح مقطع پرشده پیچیده‌تر است؛ بنابراین بهتر است برای انتخاب مدل واقعی، از نقشه ابعادی و ظرفیت اعلام‌شده توسط سازنده استفاده کنید.

نکات مهم پس از محاسبه ظرفیت مخزن

پس از محاسبه حجم، چند نکته اجرایی را بررسی کنید تا ظرفیت انتخاب‌شده در عمل قابل استفاده باشد.

محل نصب و وزن مخزن

هر ۱۰۰۰ لیتر آب تقریباً ۱۰۰۰ کیلوگرم وزن دارد؛ وزن بدنه و تجهیزات نیز به این مقدار اضافه می‌شود. برای نصب روی پشت‌بام یا سازه‌های مرتفع، بررسی ظرفیت تحمل بار توسط متخصص ضروری است.پس از تعیین ظرفیت، باید محل نصب و نحوه اتصال مخزن به سیستم لوله‌کشی و پمپ نیز بررسی شود. برای آشنایی با مراحل اجرایی، مقاله راهنمای نصب منبع آب خانگی را مطالعه کنید.

انتخاب پمپ متناسب با سیستم

ظرفیت مخزن به‌تنهایی برای انتخاب پمپ کافی نیست. دبی موردنیاز، ارتفاع پمپاژ، افت فشار لوله‌ها و شرایط مکش باید بررسی شوند. برای مشاهده محصولات مرتبط می‌توانید به صفحه پمپ آب مراجعه کنید.

امکان سرویس و استفاده از چند مخزن

در ساختمان‌های پرجمعیت، استفاده از چند مخزن ممکن است دسترسی برای نظافت و تعمیر را بهتر کند یا انعطاف بیشتری در نصب فراهم آورد. تعداد و نحوه اتصال مخازن باید بر اساس طراحی سیستم تعیین شود.

رعایت الزامات پروژه

در پروژه‌های ساختمانی، ضوابط شرکت آب و مقررات فنی مربوط به طراحی و نصب باید بررسی شوند. این محاسبه برای برآورد اولیه است و جایگزین طراحی تأسیسات مکانیکی پروژه یا بررسی الزامات محلی نیست.

جمع‌بندی

برای محاسبه حجم منبع ذخیره آب ساختمان مسکونی، ابتدا تعداد ساکنان و مصرف روزانه را مشخص کنید؛ سپس بر اساس مدت قطعی یا ذخیره موردنیاز، حجم اولیه را به دست آورید. اگر ساختمان در حال بهره‌برداری است، اطلاعات قبض یا کنتور آب می‌تواند تخمین دقیق‌تری فراهم کند.

در مرحله نهایی، ظرفیت قابل استفاده، ابعاد، محل نصب، وزن مخزن پر از آب و الزامات فنی پروژه را بررسی کنید. به این ترتیب، می‌توانید ظرفیت مناسبی انتخاب کنید که هم پاسخگوی نیاز ساختمان باشد و هم هزینه و فضای اضافی ایجاد نکند.

پیشنهاد نهایی: شما می توانید قبل از تصمیم‌گیری نهایی،با مشاورین فروش بامین تهویه با شماره 02188306500 تماس حاصل نمایید و پس از دریافت مشاوره ، با توجه به شرایط خاص محیطی، بودجه و نیازهای خود، بهترین گزینه را انتخاب نمایید.

بامین تهویه تخصصی ترین وب سایت کشور در زمینه تأسیسات